Aktieplan werkgelegenheid

Eind jaren zeventig dreigde groot verlies van arbeidsplaatsen in de industrie. Door de economische crisis begonnen Amerikaanse bedrijven zich terug te trekken uit Nijmegen. Omdat het gemeentebestuur geen duidelijke plannen had om het tij te keren, namen mensen uit de vakbeweging in 1979 het initiatief voor een Aktieplan Werkgelegenheid. Het was een samenwerking binnen de hele linkse beweging: vakbonden, milieugroepen en linkse politieke partijen deden eraan mee. Het uitgangspunt was dat de werknemers zelf initiatieven namen om hun werk te behouden, bedrijfsplannen maakten en samenwerkten met maatschappelijke groepen. Ook studenten en docenten van de universiteit grepen hun kans om hun kennis maatschappelijk relevant in te zetten.

SUCCESSEN O.A. BIJ HYSTER EN SMIT OVENS

In maart 1980 werd het eerste succes geboekt: het voor Hyster ontwikkelde bedrijfsplan maakte dat het voorgenomen ontslag van werknemers door de rechter werd verhinderd. Er werden minder mensen ontslagen en er kwam een goed sociaal plan.
Bij Smit Ovens ontwikkelden de werknemers ideeën voor nieuwe producten. Door stakingen wisten de werknemers af te dwingen dat de directie een aantal ideeën voor nieuwe producten aanvaardde. En ze dwongen af dat voor belangrijke beslissingen de instemming van de Ondernemingsraad nodig was.

PROJECTENCENTRUM NIJMEGEN

Projectencentrum de Goffert 1987. Foto: Anton van Roekel

Door het Aktieplan kwam er een Bureau Nieuwe Banen en een Projectencentrum Nijmegen, waar beginnende ondernemers (mensen met een goed idee, maar vaak onvoldoende geld) goedkope ruimte of een goed uitgeruste werkplaats konden vinden.
Het pand is tegenwoordig nog steeds in gebruik als bedrijfsverzamelgebouw. De Werkgroep duurzame energie ontwikkelde al in 1982 plannen om windturbines, biogasinstallaties, waterkrachtcentrales en warmtepompen te gaan produceren. Een van de resultaten was de bouw van een waterkrachtcentrale in de Rijn.

RUGGENGRAAT

Het Aktieplan had een belangrijk effect op de werknemers volgens Hans Alders, toenmalig Gelders Statenlid voor de PvdA: “Dankzij het Aktieplan is bij werknemers een gevoel van machteloosheid doorbroken. Het werd de ruggengraat van de mensen op de werkvloer.”

Over de geschiedenis van de vakbeweging in Nijmegen en omgeving